Zespół Badań nad Literaturą w Glottodydaktyce Polonistycznej

•  promowanie stosowania utworów literackich, zwłaszcza współczesnych, w glottodydaktyce polonistycznej;
• inicjowanie i rozwijanie refleksji teoretycznej nad celami i strategiami pracy z tekstami literackimi na zajęciach językowych – w formie konferencji, warsztatów i publikacji;
• reaktywowanie tradycji literackich Centrum Polonicum, które przez dekady kojarzono w Polsce i za granicą przede wszystkim jako ośrodek badań literaturoznawczych.

• rola literatury w nauczaniu języka polskiego jako obcego/drugiego/odziedziczonego;
• kryteria doboru tekstów literackich na zajęcia językowe (m.in. rodzaj, gatunek, epoka, poziom trudności językowej);
• możliwości wykorzystania utworów literackich w praktyce dydaktycznej i strategie pracy z tekstem literackim (m.in. ćwiczenia rozwijające różne sprawności językowe oparte na fragmentach dzieł literackich).

• dr Justyna Zych, kierowniczka Zespołu (Centrum Polonicum)

• prof. dr hab. Andrzej Zieniewicz (Centrum Polonicum)

• dr Michala Benešová (Univerzita Karlova, Czechy)
• dr Tamara Czerkies (Uniwersytet Jagielloński)
• mgr Justyna Gołąbek (Universität Tübingen, Niemcy)
• dr Paulina Potasińska (Centrum Polonicum)
• dr Monika Válková Maciejewska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)

• Monografia współautorska Justyny Zych i Michaly Benešovej pt. Od Bator do Tokarczuk. Najnowsze powieści polskie w perspektywie glottodydaktycznej ukazała się w 2025 roku w serii „Studia Glottodydaktyczne” nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.

Monografia zawiera dziesięć zestawów różnorodnych ćwiczeń – zarówno językowych, jak i eksponujących treści kulturowe – opartych na fragmentach najnowszych powieści autorstwa cenionych polskich pisarek i pisarzy współczesnych (Olgi Tokarczuk, Joanny Bator, Mikołaja Łozińskiego, Radka Raka i Łukasza Barysa), jak również konkretne wskazówki metodyczne, jak efektywnie wprowadzać teksty literackie na zajęciach językowych. Książka odpowiada na duże zapotrzebowanie na prace poświęcone stosowaniu utworów literackich w nauczaniu języka polskiego jako obcego/drugiego/odziedziczonego, a także na materiały dydaktyczne przeznaczone na wyższe poziomy biegłości językowej (B2–C2).

Spis treści:

https://www.wuw.pl/data/links/5bcc0b611ff1171205530c2f58da3009/20101_14270.pdf

Wersja elektroniczna publikacji:

https://www.wuw.pl/product-pol-20299-Od-Bator-do-Tokarczuk-Najnowsze-powiesci-polskie-w-perspektywie-glottodydaktycznej-EBOOK.html

• Monografia wieloautorska pt. Literackie obrazy kultury. Perspektywa glottodydaktyczna pod red. Justyny Zych ukazała się w 2020 r. w serii wydawniczej „Studia Glottodydaktyczne” nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.

Wszystkie zgromadzone w tomie teksty podejmują problematykę wykorzystywania utworów literackich w nauczaniu języka polskiego jako obcego i skupiają się na tym aspekcie literatury, jakim są zawarte w niej treści kulturowe, czyli właśnie na tytułowych literackich obrazach kultury. Ambicją i zamysłem tej książki jest dostarczenie małej antologii tekstów-portretów polskiej kultury, jak również sprawdzonych scenariuszy lekcji. Publikacja odpowiada także na potrzebę stworzenia przestrzeni do dyskusji o obrazach kultury polskiej w naszej literaturze z perspektywy glottodydaktycznej.

Spis treści:

https://www.wuw.pl/data/links/9a8a3f12809865dd5918ea3f5eba0f8d/13333_7332.pdf

Wersja elektroniczna publikacji:

https://www.wuw.pl/product-pol-13416-Literackie-obrazy-kultury-Perspektywa-glottodydaktyczna-EBOOK.html

• Zych J., Twórczość literacka współczesnych polskich migrantek jako materiał glottodydaktyczny, [w:] Kultura i literatura w glottodydaktyce polonistycznej wobec wymagań rzeczywistości, red. T. Czerkies i M. Banach, Księgarnia Akademicka, seria „Biblioteka LingVariów. Glottodydaktyka”, Kraków 2025, s. 125–144.
• Zych J., Rozwijanie kompetencji różnojęzycznej dzięki współczesnym powieściom polskich migrantek i migrantów w Wielkiej Brytanii i Irlandii, [w:] Polonistyka światowa: archiwa i współczesność. T. 2: Literatura polska w historiach i kulturach, red. W. Browarny i O. Taranek-Wolańska, Wrocław 2023, s. 71–85.
• Zych J., Czesław Miłosz jako glottodydaktyk, [w:] Wiele dalekich rejsów. Kultura polska dla cudzoziemców, red. P. Potasińska, Warszawa 2023, s. 31–48.
• Zych J., Rozwijanie kompetencji międzykulturowej za pomocą książek o Polsce napisanych przez cudzoziemców, „Acta Universitatis Lodziensis – Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 28, 2021, s. 75–92.
• Zych J., Współczesne reportaże o cudzoziemcach w Polsce jako antidotum na glottodydaktyczne bezdroża bezkrytycznego szerzenia mitu polskiej gościnności, [w:] Bezdroża glottodydaktyki polonistycznej. Studia, rozprawy i szkice, red. G. Leszczyński, A. Zieniewicz, Warszawa 2021, s. 34–64.
• Zych J., Najnowsze polskie powieści jako źródło wiedzy o życiu codziennym współczesnych Polaków, [w:] Literackie obrazy kultury. Perspektywa glottodydaktyczna, red. J. Zych, Warszawa 2020, s. 67–94.
• Zych J., Jedna strona przesycona polskością, czyli glottodydaktycznie o fragmencie powieści Dawida Bieńkowskiego pod tytułem „Biało-czerwony”, [w:] Literatura i glottodydaktyka w praktyce. Tekst literacki w nauczaniu języka polskiego jako obcego, red. A. Kwiatkowska, M. Válkova Maciejewska, Poznań 2018, s. 75–89.
• Zych J., O Wiedźminie, Samotnych w sieci i Eberhardzie Mocku, czyli o pożytkach z literatury popularnej na lekcjach jpjo, [w:] Kultura popularna w nauczaniu języka polskiego jako obcego, red. P. Garncarek, P. Kajak, Warszawa 2012, s. 125–130.
• Zych J., O tym, jak polska literatura przenika do polszczyzny, czyli… od Mickiewicza i Żeromskiego nie ma ucieczki, „Kwartalnik Polonicum” nr 9, Warszawa 2009, s. 23–25.

• Potasińska P., „Meteorologia wspomnień” rodzinnych Jeremiego Przybory, czyli genealogia dla zaawansowanych, [w:] Literackie obrazy kultury. Perspektywa glottodydaktyczna, red. J. Zych, Warszawa 2020, s. 144–165.

• Czerkies T., Tekst literacki w nauczaniu języka polskiego jako obcego (z elementami pedagogiki dyskursywnej), Księgarnia Akademicka, Kraków 2012.
• Czerkies T., Bliżej tekstów, Wydawnictwo HUiNE, Seul 2016.
• Czerkies T., Literackie lustro kultury: literatura polska w ćwiczeniach dla obcokrajowców. Poziom B.1.2-C.1, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2019.
• Czerkies T., Stanąć obok w relacji z Innym: literatura na zajęciach języka polskiego jako obcego, „Polski w Niemczech. Pismo Federalnego Związku Nauczycieli Języka Polskiego” 2022 nr 10, s. 34–45.
• Czerkies T., Kształcenie językowo-kulturowe za pomocą tekstów literackich, [w:] Dydaktyka języka polskiego jako nierodzimego, konteksty, dylematy, red. A. Seretny, E. Lipińska, Universitas, Kraków 2021, s. 363–384.
• Czerkies T., Zdarzenie lektury, czyli „możesz nie”… : o roli nauczyciela, kryteriach doboru tekstu oraz modelach czytelniczych na zajęciach języka polskiego jako obcego z wykorzystaniem literatury, [w:] Literackie obrazy kultury: perspektywa glottodydaktyczna, red. J. Zych, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2020, s. 29–43.
• Czerkies T., Negocjowanie i mediowanie podczas zajęć z literaturą albo „siła rażenia” wierszy, „Kwartalnik Polonicum” 2019 nr 31/32, s. 70–79.
• Czerkies T., Strategie uwodzenia tekstem. O odpowiedzialnej lekturze literatury podczas zajęć na przykładzie języka polskiego jako rodzimego oraz jako języka obcego, „Postscriptum Polonistyczne” 2014 nr 1, s. 27–46.
• Czerkies T., Finding the Third Place (Literature and Language Teaching), „East European and Balkan Studies” 2014 nr 38/6, s. 79–109.

• Válková Maciejewska M., Kwiatkowska A. (red.), Literatura i glottodydaktyka w praktyce. Tekst literacki w nauczaniu języka polskiego jako obcego, Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”, Poznań 2018.
• Válková Maciejewska M., Czytanie realfantastyki. Najnowsza polska proza na zajęciach dla cudzoziemców, „Postscriptum Polonistyczne” 2024 nr 1, s. 329–347.
• Válková Maciejewska M., Płeć w języku, płeć w stylu. Proza Zyty Rudzkiej na kursach języka polskiego lub/i literatury dla obcokrajowców, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców” 2024 nr 31, s. 49–60.
• Válková Maciejewska M., Realioznawcze i kulturowe aspekty polskiej literatury dla dzieci z doświadczeniem migracji, [w:] Polonistyka światowa: archiwa i współczesność. Glottodydaktyka i językoznawstwo, red. A. Dąbrowska, M. Jura, Wrocław 2023, s. 131–147.
• Válková Maciejewska M., Jak wygląda polski dom? Adres kulturowy w polskiej literaturze współczesnej z perspektywy glottodydaktycznej, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2022 nr 8, s. 49–61.
• Válková Maciejewska M., Tradycja bliska czy już daleka? Wita Szostaka uwikłanie w obrzędowość („Chochoły”), [w:] Literackie obrazy kultury, red. J. Zych, Warszawa 2020, s. 111–123.
• Válková Maciejewska M., Obcokrajowiec w literaturze, literatura dla obcokrajowca Jak Olga Tokarczuk i Zygmunt Miłoszewski zachęcają do uczenia (się) języka polskiego (i czytania!), „Języki Obce w Szkole” 2017 nr 4, s. 62–65.
• Válková Maciejewska M., Czy literatura XXI wieku kultywuje narodowe tradycje? Polska i Polacy w najnowszej prozie polskiej, [w:] Nauczanie języka polskiego jako obcego. Tradycje i innowacje. red. W. Próchniak, M. Smoleń-Wawrzusiszyn, Szczecin/Lublin 2016.
• Válková Maciejewska M., „Jak by tu się wyjęzyczyć”…(po polsku). „Mikołajek” Sempe, Goscinnego pomaga się wysłowić czeskim studentom,  [w:] Kultura popularna w nauczaniu języka polskiego jako obcego, red. P. Garncarek, P. Kajak, Warszawa 2012, s. 99–105.

Justyna Zych  – doktorka nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, absolwentka filologii polskiej oraz filologii romańskiej w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na UW. Adiunktka w Centrum Polonicum i jego wicedyrektorka (w latach 2020–2024); w latach 2014–2016 visiting professor na University of Toronto; laureatka Fulbright Slavic Award w roku 2019/2020 (visiting professor na University of Washington w Seattle). Autorka monografii L’influence de la psychanalyse sur la critique littéraire en France (1914–1939) [2014], współautorka monografii Od Bator do Tokarczuk. Najnowsze powieści polskie w perspektywie glottodydaktycznej (2025) oraz autorka licznych artykułów o literaturze i glottodydaktyce. Redaktorka naukowa serii „Studia Glottodydaktyczne” oraz tomów zbiorowych, w tym monografii Literackie obrazy kultury. Perspektywa glottodydaktyczna (2020). Wykładała i wygłaszała referaty na kilkudziesięciu uniwersytetach w Europie, Ameryce Północnej i Azji. Zainteresowania badawcze: współczesne powieści i reportaże polskie, psychoanaliza i podejście antropologiczne w badaniach literackich, obrazy Inności kulturowej w literaturze, geopoetyka, literatura w glottodydaktyce polonistycznej.

http://polonicum.uw.edu.pl/pracownik/dr-justyna-zych

Michala Benešová – polonistka w Katedrze Studiów Środkowoeuropejskich na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze. Ukończyła polonistykę i bohemistykę. Zajmuje się historią literatury polskiej, koncentrując się na literaturze polskiej okresu międzywojennego oraz współczesnej, polskim reportażu literackim, a także żydowskiej tradycji kulturowej i religijnej w literaturze polskiej XX wieku. Drugim obszarem jej zainteresowań jest przekład polsko-czeski (przetłumaczyła m.in. książki Sz. Twardocha, S. Chutnik, J. Bator, J. Dukaja i W. Tochmana). Jest autorką monografii Ve světle kabaly. Židovská mystika v polské literatuře meziválečného období (Praga 2017) oraz współautorką publikacji Fenomén: Polská literární reportáž (Praga 2016). Publikowała w czasopismach „Konteksty Kultury”, „Dziennikarstwo i Media” i „Studia Slavica” oraz w tomach zbiorowych Understanding Misunderstanding, vol. 1: Cross-Cultural Translation i Trzydzieści. Polska w reportażu, reportaż w Polsce po 1989 roku.

Tamara Czerkies – adiunkt w Instytucie Glottodydaktyki Polonistycznej UJ. Autorka monografii: Tekst literacki w nauczaniu języka polskiego jako obcego, z elementami pedagogiki dyskursywnej (2012), podręcznika do nauczania języka polskiego jako obcego z wykorzystaniem tekstów literackich – Literackie lustro kultury (2019) oraz książki Bliżej tekstów (2016) – wydanej w Republice Korei z myślą o tamtejszych uczących się. Redaktor naukowy monografii oraz autorka artykułów dotyczących zagadnień nauczania języka oraz kultury, które publikuje w tomach zbiorowych oraz czasopismach branżowych. Od września 2014 roku do sierpnia 2016 profesor goszczony w Hankuk University of Foreign Studies w Korei Południowej. W latach 2005–2007 prowadziła wykłady z literatury i kultury polskiej oraz nauczała języka w Uniwersytecie Trinity College w Dublinie.

Justyna Gołąbek – absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, ukończyła również studia podyplomowe w zakresie glottodydaktyki polonistycznej w Centrum Polonicum. Od 2008 r. lektorka języka polskiego w Instytucie Slawistki na Uniwersytecie im. Eberharda Karola w Tybindze. W latach 2006–2020 pracowała również w Szkole Polskiej przy Konsulacie Generalnym RP w Monachium z siedzibą w Remseck jako nauczycielka języka polskiego w klasach gimnazjalnych i licealnych. Od 2011 r. członkini Federalnego Związku Nauczycieli Języka Polskiego w Niemczech. W swojej pracy dydaktycznej chętnie wykorzystuje teksty literackie i kulturowe jako nośnik wiedzy o polskiej kulturze i historii.

Paulina Potasińska – asystentka w Centrum Polonicum; doktorantka w Zakładzie Literatury XX i XXI w. Wydziału Polonistyki UW; badaczka literatury związanej z Warszawą; napisała monografię zatytułowaną Kult, mit i kompleks. Figury autokreacji w twórczości Leopolda Tyrmanda, Marka Hłaski i Tadeusza Konwickiego (2015) oraz wiele artykułów naukowych. Obecnie kończy rozprawę doktorską, w której przygląda się wizerunkom pisarzy uwzględniających w swoich autokreacjach pochodzenie z „dobrych domów” lub „złych dzielnic” Warszawy. Współpracowała m.in. z Fundacją „Okularnicy” im. Agnieszki Osieckiej, Fundacją Teatr Papahema oraz Oknem na Warszawę.

http://polonicum.uw.edu.pl/pracownik/mgr-paulina-potasinska

Monika Válková Maciejewska – doktorka nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, glottodydaktyczka polonistyczna, zastępczyni kierownika Studium Języka i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców UAM. Pracowała jako lektorka języka polskiego i wykładowczyni w ośrodkach uniwersyteckich w Czechach, w Ukrainie, uczyła w szkole polonijnej w Serbii, prowadziła lektorat języka polskiego w Grecji w Salonikach oraz Kazachstanie (online) i szkołę letnią nad Bajkałem (Irkuck/Wielkie Koty). Współpracuje z ORPEG oraz Wspólnotą Polską. Autorka zadań do testów certyfikatowych poświadczających znajomość jpjo oraz ćwiczeń do aplikacji e-learningowych. Wspólnym mianownikiem jej spotkań ze studentkami i studentami (wykłada na kierunkach filologia polska jako obca i studia o Polsce na UAM oraz prowadzi lektoraty na wszystkich stopniach zaawansowania) jest zawsze literatura i jej potencjał glottodydaktyczny i lingwakultuowy. Kierowniczka Studiów podyplomowych Nauczania Języka Polskiego jako Obcego na UAM, wieloletnia koordynatorka Letniej Szkoły Języka i Kultury Polskiej oraz Kursów Letnich NAWA na UAM.